O Campus Industrial de Ferrol converteuse este luns, 2 de novembro, nun espazo de demostración de novas tecnoloxías aplicadas á prevención de riscos laborais. O Laboratorio de Enxeñaría Mecánica, situado no edificio de Talleres, acolleu unha xornada dedicada ao uso de exoesqueletos pasivos, uns dispositivos deseñados para proporcionar apoio físico durante determinados movementos e contribuír a reducir a sobrecarga muscular.
A actividade estivo especialmente dirixida a profesionais dos servizos de emerxencias da comarca, entre eles bombeiros, integrantes de equipos de rescate e persoal sanitario, que desenvolven habitualmente tarefas de elevada esixencia física.
A iniciativa foi organizada pola Cátedra de Protección Civil e Xestión de Emerxencias, impulsada pola Universidade da Coruña (UDC) e a Mancomunidade de Concellos da Comarca de Ferrol e adscrita á Facultade de Ciencias do Traballo.
Durante a sesión, as persoas participantes coñeceron o funcionamento desta tecnoloxía e tiveron a oportunidade de probar seis modelos diferentes, entre eles un prototipo desenvolvido por investigadores do propio campus ferrolán.
A xornada permitiu achegar aos profesionais unha solución tecnolóxica que está a ser estudada para reducir a carga física asociada a determinados traballos e contribuír á prevención de lesións musculoesqueléticas.
Un exoesqueleto desenvolvido en Ferrol para aliviar a carga lumbar
Un dos principais atractivos da actividade foi a presentación do primeiro prototipo de exoesqueleto pasivo desenvolvido polo Laboratorio de Enxeñaría Mecánica do Centro de Investigación en Tecnoloxías Navais e Industriais (CITENI), no marco do proxecto europeo ExoCare. Trátase dun dispositivo de estrutura téxtil, lixeiro e de baixo custo, deseñado para proporcionar apoio á zona lumbar durante a realización de determinados esforzos físicos.
A súa principal característica é que non necesita motores nin baterías para funcionar, xa que emprega un sistema pasivo de asistencia ao movemento. Esta particularidade permite prescindir dos compoñentes electrónicos e das fontes de alimentación que requiren outros sistemas de asistencia física, facilitando a súa utilización en diferentes contornas laborais.
O prototipo busca contribuír a reducir a carga que soporta a zona lumbar durante determinadas tarefas, especialmente aquelas nas que é necesario realizar movementos repetitivos ou manipular cargas. No ámbito das emerxencias, este tipo de tecnoloxía pode resultar de interese para estudar posibles aplicacións en actividades que implican esforzos físicos importantes, aínda que a súa idoneidade debe avaliarse segundo as características e as necesidades de cada tarefa.
O dispositivo presentado en Ferrol forma parte dun proxecto de investigación que continúa avanzando na súa fase de desenvolvemento e probas.
Bombeiros, equipos de rescate e persoal sanitario proban seis dispositivos
A xornada combinou unha parte divulgativa cunha demostración práctica que permitiu coñecer as características de diferentes exoesqueletos pasivos. Ademais do prototipo desenvolvido no Campus Industrial de Ferrol, as persoas asistentes puideron probar outros cinco modelos comerciais facilitados pola empresa Proquicel.
A actividade comezou cunha explicación sobre o funcionamento destes dispositivos e as súas posibles aplicacións na prevención dos riscos laborais. Posteriormente, desenvolveuse unha demostración práctica dos seis exoesqueletos, na que os participantes tiveron a oportunidade de comprobar como se colocan e como proporcionan asistencia durante determinados movementos.
As explicacións e demostracións estiveron a cargo de Florian Michaud, investigador do Laboratorio de Enxeñaría Mecánica, e de Yago Blanco, responsable da empresa Proquicel. A sesión permitiu establecer un contacto directo entre o ámbito investigador e os profesionais que poderían beneficiarse destas tecnoloxías no desenvolvemento da súa actividade.
O encontro tamén serviu para dar a coñecer os avances realizados no Campus Industrial de Ferrol no deseño de dispositivos destinados a mellorar as condicións de traballo.
ExoCare busca previr lesións entre as persoas coidadoras
O prototipo presentado durante a xornada forma parte de ExoCare, un proxecto europeo centrado na mellora das condicións laborais das persoas que desenvolven tarefas de coidados na Eurorrexión Galicia-Norte de Portugal. A iniciativa presta especial atención á prevención das lesións lumbares asociadas á mobilización de pacientes, unha actividade que pode implicar importantes esixencias físicas para o persoal sanitario e sociosanitario.
O proxecto busca desenvolver e avaliar solucións tecnolóxicas que permitan proporcionar apoio durante estas tarefas e reducir os riscos derivados da sobrecarga muscular. Neste contexto, o exoesqueleto pasivo desenvolvido en Ferrol constitúe unha das ferramentas coas que se pretende avanzar na investigación de sistemas de asistencia física adaptados ás necesidades dos profesionais.
A proposta tamén incorpora unha dimensión de sustentabilidade, xa que contempla a creación dun banco de exoesqueletos de uso compartido.
Este sistema pretende facilitar o acceso á tecnoloxía sen que cada entidade ou profesional teña que dispoñer necesariamente dun dispositivo propio. Deste xeito, o proxecto busca promover un modelo de utilización compartida que permita aproveitar mellor os recursos dispoñibles e favorecer a incorporación destas solucións a diferentes contornas laborais.
Dez unidades preparadas para iniciar as probas
O desenvolvemento do prototipo xa alcanzou unha nova fase coa fabricación das súas primeiras unidades. Segundo informou a Universidade da Coruña, xa se produciron dez exoesqueletos, que están preparados para seren probados nos Living Labs previstos no proxecto ExoCare. Estes espazos de experimentación permitirán avanzar na avaliación dos dispositivos en contextos vinculados ás necesidades reais das persoas usuarias.
As probas constitúen un paso necesario para analizar o comportamento dos prototipos, identificar posibles melloras e estudar a súa adecuación ás tarefas para as que foron deseñados. A fabricación destas primeiras unidades supón un avance no traballo desenvolvido polo Laboratorio de Enxeñaría Mecánica do Campus Industrial de Ferrol.
O proxecto está integrado no programa Interreg VI A España-Portugal (POCTEP) 2021-2027 e conta con cofinanciamento do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER).
Esta colaboración transfronteiriza busca aproveitar as capacidades investigadoras e asistenciais de entidades galegas e portuguesas para desenvolver solucións aplicadas á prevención de riscos laborais.
Un proxecto de colaboración entre universidades, sanidade e entidades sociais
ExoCare conta cun consorcio integrado por universidades, organismos sanitarios, entidades sociais e institucións relacionadas coa investigación e a innovación. Entre os seus socios figuran a Fundación Escola Universitaria de Relacións Laborais da Coruña, a Universidade da Coruña, a Universidade do Minho e a Unidade Local de Saúde do Alto Ave, en Portugal. Tamén participan organismos como a Axencia Galega de Coñecemento en Saúde (ACIS), o Servizo Galego de Saúde (Sergas) e a Consellería de Política Social e Igualdade da Xunta de Galicia. A participación autonómica desenvólvese a través da Dirección Xeral de Persoas con Discapacidade e da Dirección Xeral de Maiores e Atención Sociosanitaria.
O consorcio complétase coa Santa Casa da Misericórdia de Riba de Ave, o Digital Transformation CoLAB (DTx CoLAB), ambos en Portugal, e o Clúster Saúde de Galicia.
A colaboración entre estas entidades permite combinar coñecementos de enxeñaría, prevención de riscos laborais, atención sanitaria e coidados a persoas dependentes.
