O uso continuado do ordenador forma parte da vida cotiá de millóns de persoas, tanto no ámbito laboral como no académico. Con todo, pasar moitas horas diante dunha pantalla utilizando o teclado e o rato pode favorecer a aparición de molestias musculares e problemas nas mans, nos pulsos e nos antebrazos.
Co obxectivo de ofrecer unha ferramenta que contribúa a previr estas lesións, unha titulada da Universidade da Coruña (UDC) desenvolveu un conxunto de dispositivos ergonómicos fabricados mediante impresión 3D.
Trátase de Doralys Torriente Aguilar, natural de Matanzas (Cuba) e nada en 1999, quen realizou este proxecto como Traballo Fin de Máster (TFM) do máster en Fabricación Aditiva, unha titulación interuniversitaria que se imparte na Escola Politécnica de Enxeñaría de Ferrol (EPEF).
O resultado é un conxunto de ferramentas que permite realizar diferentes exercicios de mobilización, estiramento e fortalecemento das extremidades superiores, cun deseño pensado para facilitar o seu uso e adaptarse ás características físicas das persoas.
O proxecto foi presentado este luns, 26 de outubro, no Campus Industrial de Ferrol, durante unha actividade divulgativa incluída no programa Outubro Saudable da UDC.
Unha solución para as molestias provocadas polo uso repetitivo do teclado e do rato
O traballo, titulado «Deseño e desenvolvemento dun kit de ferramentas impresas en 3D para a prevención e rehabilitación de lesións por uso repetitivo do teclado e do rato», parte dunha realidade cada vez máis frecuente: a aparición de molestias musculoesqueléticas relacionadas co uso intensivo dos dispositivos informáticos.
Os movementos repetitivos, as posturas inadecuadas e os esforzos prolongados poden contribuír ao desenvolvemento de diferentes problemas que afectan ás extremidades superiores.
Entre as patoloxías que se poden relacionar con estes factores atópanse a síndrome do túnel carpiano, a tendinite, a epicondilite lateral e a tenosinovite de De Quervain. Estas afeccións poden provocar dor, limitación da mobilidade e dificultades para realizar determinadas tarefas cotiás, especialmente cando implican movementos repetidos das mans ou dos pulsos.
O proxecto desenvolvido por Torriente Aguilar busca aproveitar as posibilidades da fabricación aditiva para crear dispositivos que faciliten exercicios orientados ao mantemento da mobilidade e ao fortalecemento muscular.
A proposta está concibida como unha ferramenta de apoio á prevención e á rehabilitación, aínda que a información facilitada pola universidade non inclúe resultados de ensaios clínicos que permitan determinar a súa eficacia terapéutica.
Seis exercicios para traballar as mans, os pulsos e os antebrazos
Unha das principais características do proxecto é que reúne diferentes posibilidades de exercicio nun mesmo conxunto de ferramentas. O dispositivo permite realizar seis tipos de movementos destinados a traballar distintas funcións das mans e dos antebrazos. O primeiro deles é o peche da man, orientado a exercitar o movemento de agarre e a musculatura implicada nesta acción.
O segundo exercicio céntrase na flexión individual dun dedo, mentres que o terceiro permite traballar a extensión conxunta dos dedos, favorecendo os movementos de apertura da man.
A cuarta modalidade consiste na extensión individual dun dedo, o que permite realizar movementos máis específicos. Pola súa banda, o quinto exercicio, denominado rolo de pulso, está orientado ao traballo desta articulación. Finalmente, o sexto exercicio céntrase na torsión do antebrazo, co obxectivo de facilitar a súa mobilización e o traballo muscular asociado a este movemento.
Segundo explica a autora, os dispositivos foron concibidos prestando especial atención á ergonomía, á comodidade e á facilidade de utilización. A finalidade é que as ferramentas permitan executar diferentes exercicios de maneira práctica, tendo en conta as necesidades de movemento das extremidades superiores.
O desenvolvemento destes dispositivos tamén abre a posibilidade de explorar futuras adaptacións en función das características físicas das persoas usuarias.
A impresión 3D permite personalizar os dispositivos e reducir os custos
A fabricación aditiva, coñecida popularmente como impresión 3D, constitúe o elemento central deste Traballo Fin de Máster. Esta tecnoloxía permite producir obxectos a partir de deseños dixitais, mediante a incorporación sucesiva de material ata obter a peza final.
No caso deste proxecto, a súa utilización ofrece a posibilidade de modificar as dimensións e características das ferramentas para adaptalas á fisionomía de cada persoa. Ademais, permite explorar alternativas de deseño e optimizar a cantidade de material empregado na fabricación.
Outra das vantaxes que destaca a investigación é o potencial para reducir os custos de produción en comparación con determinadas solucións comerciais existentes. Estas características poderían facilitar o desenvolvemento de ferramentas ergonómicas personalizadas e favorecer a investigación de novas aplicacións da impresión 3D no ámbito da saúde.
O traballo foi dirixido por Ana Ares Pernas, profesora da Escola Universitaria de Deseño Industrial (EUDI), e Florian Michaud, investigador do Laboratorio de Enxeñaría Mecánica, adscrito ao Centro de Investigación en Tecnoloxías Navais e Industriais (CITENI).
A colaboración entre ambos os especialistas permitiu desenvolver unha proposta que combina coñecementos de deseño industrial, enxeñaría mecánica e fabricación aditiva.
O Campus Industrial de Ferrol acolleu unha demostración práctica do proxecto
O conxunto de ferramentas desenvolvido por Doralys Torriente Aguilar foi presentado este luns, 26 de outubro, nunha actividade aberta á comunidade universitaria. A demostración tivo lugar no Laboratorio de Enxeñaría Mecánica, situado no Edificio de Talleres do Campus Industrial de Ferrol. Durante a sesión, as persoas asistentes puideron coñecer de primeira man os dispositivos fabricados mediante impresión 3D e probar os seis exercicios propostos.
A actividade formou parte da programación de Outubro Saudable, unha iniciativa promovida por UDC Saudable para fomentar a adquisición de hábitos beneficiosos para a saúde. A presentación permitiu achegar á comunidade universitaria unha aplicación práctica da investigación desenvolvida no propio campus ferrolán.
O proxecto exemplifica como as tecnoloxías de fabricación aditiva poden empregarse para explorar solucións a problemas relacionados coa saúde e coa ergonomía. Neste caso, o traballo académico deu lugar a un conxunto de ferramentas que busca facilitar o exercicio das mans, os pulsos e os antebrazos, especialmente en actividades nas que o uso continuado do teclado e do rato pode favorecer a aparición de molestias.
